Không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ, mụn trứng cá ở quai hàm còn dễ tái đi tái lại và để lại thâm nếu xử lý sai cách. Đây cũng là vị trí mọc mụn mà nhiều người lo lắng bởi đây là vùng da thường được liên hệ với tình trạng rối loạn nội tiết. Vậy nổi mụn ở quai hàm là do đâu, có phải lúc nào cũng do nội tiết, và cách trị như thế nào cho đúng? Hãy cùng Neutidi tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Mụn ở quai hàm là mụn gì?
Quai hàm là vùng da chạy dọc theo đường viền hàm dưới, từ góc hàm sát mang tai kéo xuống hai bên cằm. Khác với vùng chữ T (trán, mũi) thường gặp mụn đầu đen và mụn cám, mụn ở quai hàm phần lớn là mụn viêm, nằm sâu hơn và gây đau khi chạm vào, đó cũng là lý do nhiều người thấy loại mụn này “cứng đầu” hơn hẳn mụn ở những vùng khác trên mặt.
Những dạng mụn thường gặp ở quai hàm gồm:
- Sẩn viêm: nốt đỏ, hơi gồ lên, chưa có đầu mủ, sờ vào thấy cứng và hơi đau.
- Mụn mủ: nốt sưng có đầu mủ trắng hoặc vàng, xung quanh viền đỏ.
- Mụn nang: khối sưng lớn nằm sâu dưới da, đau kéo dài nhiều ngày, dễ để lại thâm và sẹo. Đây là dạng không nên tự nặn hay tự xử lý tại nhà.
- Mụn ẩn và mụn đầu đen: nốt nhỏ nằm dưới bề mặt da, sờ vào thấy lợn cợn, thường xuất hiện thành từng cụm trước khi viêm lên.
Nếu mụn của bạn tập trung ở phần chóp cằm hơn là dọc hai bên hàm, bạn có thể tham khảo thêm bài viết về mụn viêm ở cằm để có hướng xử lý sát hơn với vị trí này.
Nốt sưng ở quai hàm không phải lúc nào cũng là mụn
Vùng quai hàm cũng là nơi dễ xuất hiện một số tình trạng da trông rất giống mụn, bao gồm:
- Viêm nang lông: nốt đỏ nhỏ mọc đúng tại chân lông, hay gặp ở nam giới sau khi cạo râu.
- Nhọt: khối sưng đỏ, nóng và rất đau do nang lông bị nhiễm trùng, thường to nhanh trong vài ngày.
- Viêm da tiếp xúc: vùng da đỏ, ngứa hoặc châm chích, thường xuất hiện sau khi đổi sản phẩm hoặc tiếp xúc với chất liệu khẩu trang, quai mũ.
Mụn ở quai hàm có phải mụn nội tiết không?
Hormone, đặc biệt là nhóm androgen, đúng là có vai trò kích thích tuyến bã nhờn tiết dầu, và nhiều phụ nữ nhận thấy mụn quai hàm nổi rõ hơn vào những ngày trước kỳ kinh. Tuy vậy dao động hormone theo chu kỳ là điều bình thường ở hầu hết phụ nữ, chứ không đồng nghĩa với việc cơ thể bạn đang bị rối loạn nội tiết.
Để tự đối chiếu xem mụn ở quai hàm có phải do vấn đề nội tiết hay không, bạn có thể dựa vào một vài dấu hiệu dưới đây:
| Mụn liên quan đến hormone/nội tiết | Mụn do tác động từ bên ngoài |
| Nổi theo đợt, rõ nhất trong tuần trước kỳ kinh | Nổi đúng chỗ khẩu trang, quai mũ hoặc tay hay chống cằm |
| Nốt sâu, đau, lặp lại ở cùng một vị trí | Xuất hiện sau khi đổi kem dưỡng, kem nền hoặc dầu gội |
| Xuất hiện cả hai bên hàm | Thường chỉ ở một bên mặt, bên bạn hay áp điện thoại hoặc nằm nghiêng |
| Kéo dài từ tuổi dậy thì sang tuổi trưởng thành | Nhiều mụn nhỏ, mụn ẩn hơn là nốt viêm sâu |
Nguyên nhân nổi mụn ở quai hàm
Về cơ chế, mụn ở quai hàm cũng hình thành giống như mụn ở các vùng khác: bã nhờn kết hợp với tế bào chết làm bít tắc lỗ chân lông, vi khuẩn sinh sôi trong môi trường bít kín rồi gây viêm. Điểm khác nằm ở những yếu tố khiến quá trình đó dễ xảy ra hơn ở riêng vùng hàm.
Nổi mụn ở quai hàm nữ giới
Ở nữ giới, mụn quai hàm thường bùng lên vào những thời điểm hormone thay đổi rõ, chẳng hạn như những ngày trước kỳ kinh, giai đoạn mang thai, sau khi sinh hoặc khi bắt đầu, ngưng hay đổi loại thuốc tránh thai. Kiểu mụn này chính là mụn nội tiết mà rất nhiều người gặp phải.
Nổi mụn ở quai hàm nam giới
Với nam giới, thủ phạm thường gặp nhất lại nằm ở việc cạo râu. Cạo ngược chiều lông, dùng lưỡi dao đã cùn hoặc không được vệ sinh sạch sẽ khiến da vùng hàm bị trầy xước li ti và kích ứng, tạo điều kiện cho viêm nang lông và mụn viêm xuất hiện. Một số loại kem cạo râu, sáp hoặc dầu dưỡng râu có kết cấu đặc cũng có thể góp phần làm bít tắc lỗ chân lông nếu không được rửa sạch sau khi dùng.
Ma sát từ khẩu trang, quai mũ bảo hiểm và thói quen chống cằm
Quai hàm là vùng tiếp xúc với rất nhiều thứ trong một ngày: khẩu trang, quai mũ bảo hiểm, màn hình điện thoại, bàn tay khi bạn chống cằm. Sự cọ xát lặp đi lặp lại cùng với mồ hôi và hơi nóng bị giữ lại bên dưới tạo nên dạng mụn mà giới da liễu gọi là mụn do ma sát (acne mechanica).
Sản phẩm dưỡng da, trang điểm và chăm sóc tóc gây bít tắc
Kem dưỡng quá đặc, kem nền che phủ dày hay kem chống nắng có kết cấu nhiều dầu đều có thể làm vùng hàm bí tắc, nhất là khi đây cũng là vùng thường được rửa qua loa hơn so với trán và mũi. Bên cạnh đó, dầu xả, dầu dưỡng tóc hoặc sáp vuốt tóc cũng dễ trôi xuống đường viền hàm khi bạn tắm hoặc ra mồ hôi, nên nếu mụn xuất hiện ngay sau khi đổi sản phẩm tóc, đó là một chi tiết đáng để ý.
Các yếu tố tác động khác (Thức khuya, căng thẳng và đồ ăn)
- Căng thẳng kéo dài và thiếu ngủ không trực tiếp tạo ra mụn, nhưng có thể khiến tình trạng mụn sẵn có nặng hơn, điều đã được ghi nhận ở sinh viên trong mùa thi.
- Về chế độ ăn, các tổng quan nghiên cứu cho thấy thực phẩm có chỉ số đường huyết cao như đồ ngọt, nước ngọt có gas, bánh mì trắng có liên quan đến mụn nặng hơn, còn mối liên hệ với sữa thì vẫn chưa rõ ràng và có thể khác nhau ở mỗi người.
- Một số loại thuốc như corticosteroid, lithium hay thuốc chống co giật cũng có thể gây mụn, nên nếu mụn xuất hiện sau khi bắt đầu dùng một loại thuốc mới, bạn nên trao đổi lại với bác sĩ kê đơn thay vì tự ngưng thuốc.
Nổi mụn ở quai hàm có thể là dấu hiệu bệnh gì?
Trong đa số trường hợp, mụn ở quai hàm không phải dấu hiệu của bệnh lý nào. Tuy nhiên, ở nữ giới, khi mụn quai hàm kéo dài và đi kèm một vài thay đổi khác trên cơ thể, đó có thể là dấu hiệu của hội chứng buồng trứng đa nang hoặc tình trạng kháng insulin. Bạn nên đi khám và làm xét nghiệm nội tiết nếu mụn đi kèm với:
- Kinh nguyệt không đều, chu kỳ thưa hoặc mất kinh nhiều tháng.
- Lông mọc nhiều bất thường ở cằm, ngực hoặc bụng.
- Tăng cân nhanh, khó kiểm soát cân nặng.
- Da sẫm màu, dày lên ở vùng nếp gấp như sau gáy, nách.
- Tóc rụng nhiều hoặc thưa dần ở đỉnh đầu.
Gợi ý những cách trị mụn ở quai hàm hiệu quả tại nhà
Với mụn quai hàm ở mức nhẹ đến trung bình (chủ yếu là vết sẩn viêm, mụn mủ nhỏ và mụn ẩn, chưa có nhiều nốt cục hay nang sâu), một routine đơn giản và đều đặn sẽ hiệu quả hơn là việc thêm thật nhiều bước.
Làm sạch kỹ vùng quai hàm
Khá nhiều người bị mụn quai hàm thắc mắc vì sao đã rửa mặt cẩn thận mà mụn vẫn mọc đúng chỗ cũ. Một phần lý do nằm ở thao tác của chính bạn: Khi rửa mặt, chúng ta thường tập trung vào trán, mũi, hai má và chỉ lướt qua đường viền hàm, góc hàm hay vùng sát mang tai. Trong khi đây lại là nơi bã nhờn, kem chống nắng và mồ hôi từ khẩu trang tích tụ nhiều nhất trong ngày. Vì vậy, bạn nên mát xa sữa rửa mặt dọc theo đường hàm bằng đầu ngón tay khoảng 30 đến 60 giây, rửa lại bằng nước ấm vừa phải và thấm khô nhẹ bằng khăn sạch.
Tuy vậy, rửa kỹ mới chỉ giải quyết được một nửa vấn đề, bởi mụn ở quai hàm thường hình thành từ sâu bên trong lỗ chân lông chứ không chỉ nằm trên bề mặt da. Đó cũng là lý do khi phát triển Neutidi Acne Wash, Neutidi lựa chọn salicylic acid nồng độ 1,5% làm thành phần chủ lực của bước làm sạch. Nhờ khả năng tan trong dầu, BHA có thể đi vào bên trong lỗ chân lông để hỗ trợ làm thông thoáng phần bã nhờn và tế bào chết đang bít tắc, nên mỗi lần rửa mặt cũng là một lần bạn chăm sóc lỗ chân lông vùng hàm từ bên trong. Đồng thời, sản phẩm có độ pH ở 4,5-5,5 và không dùng SLS/SLES hay hương liệu trong công thức. Nhờ vậy, da sau khi rửa không bị khô rít, đủ dễ chịu để bạn dùng đều đặn mỗi ngày.
Sử dụng hoạt chất trị mụn
Sau bước làm sạch, bạn có thể thêm một hoạt chất đặc trị phù hợp với tình trạng mụn của mình. Nguyên tắc an toàn là mỗi tối chỉ dùng một hoạt chất chính, bắt đầu cách ngày rồi tăng dần khi da đã quen:
- BHA (salicylic acid): phù hợp khi quai hàm có nhiều mụn ẩn, mụn đầu trắng xen lẫn sẩn viêm. Nếu chưa biết nên bắt đầu ở mức nào, bạn có thể xem thêm bài viết về nồng độ BHA.
- Benzoyl peroxide: hữu ích với mụn mủ và sẩn viêm nhờ khả năng giảm vi khuẩn gây mụn, nên chấm lên từng nốt thay vì bôi toàn vùng hàm để hạn chế khô và kích ứng.
- Adapalene: một dạng retinoid giúp hạn chế hình thành nhân mụn mới, phù hợp để dùng lâu dài cho mụn hay tái phát, nhưng cần vài tuần để da thích nghi.
- Azelaic acid: vừa hỗ trợ giảm viêm vừa giúp mờ thâm, thường dễ chịu hơn với làn da nhạy cảm.
Dưỡng ẩm đầy đủ vào buổi tối
Nhiều người có da dầu mụn thường bỏ bước dưỡng ẩm vì sợ vùng hàm càng thêm bí, nhưng khi đang dùng hoạt chất treatment, da rất dễ khô căng và châm chích. Và đó lại là lý do khiến không ít người phải ngưng liệu trình giữa chừng.
Buổi tối, khi hoạt chất đặc trị đã được thoa lên da, một lớp dưỡng ẩm mỏng sẽ giúp làn da giữ nước và dễ chịu hơn qua đêm, để bạn có thể duy trì liệu trình đủ lâu cho đến khi thấy kết quả.
Đó cũng là lý do Neutidi phát triển Neutidi ProAcne Gel ở dạng gel mỏng, thấm nhanh, dành riêng cho bước dưỡng ẩm cuối cùng trong routine buổi tối của da dầu mụn. Công thức kết hợp glycerin, niacinamide và urea để giữ ẩm, cùng silica giúp kiểm soát cảm giác bóng dầu, không chứa dầu hay bơ đặc nên hạn chế được cảm giác nặng mặt ở vùng hàm vốn dễ bí tắc. Bạn chỉ cần lấy một lượng vừa đủ, thoa đều lên toàn mặt sau bước đặc trị và để gel thấm tự nhiên trước khi đi ngủ.
Những điều không nên làm khi bị mụn ở quai hàm
Một số thói quen tưởng như giúp mụn mau khỏi lại thường làm tình trạng ở quai hàm nặng hơn:
- Nặn mụn khi nốt còn sưng đỏ, chưa gom cồi: đẩy viêm sâu hơn vào da, dễ để lại thâm và sẹo lõm.
- Chà xát bằng hạt tẩy tế bào chết, khăn thô hoặc máy rửa mặt lên vùng mụn đang viêm.
- Dùng toner chứa nhiều cồn để cố làm khô mụn, vì da bị khô rát lại dễ kích ứng và tiết dầu hơn.
- Đắp các mẹo dân gian như nước cốt rau má pha muối, nghệ tươi hay kem đánh răng: chưa có bằng chứng hiệu quả, trong khi muối và kem đánh răng có thể gây kích ứng mạnh.
- Thoa cùng lúc nhiều hoạt chất đặc trị với hy vọng mụn khỏi nhanh hơn.
Bao lâu thì hết mụn ở quai hàm?
Một nốt mụn viêm đơn lẻ có thể tự xẹp sau vài ngày đến một tuần. Nhưng nếu mụn quai hàm nổi theo từng đợt, bạn cần kiên nhẫn hơn, vì theo Hiệp hội Da liễu Hoa Kỳ, thường phải mất ít nhất 6 đến 8 tuần dùng đều đặn mới bắt đầu thấy mụn giảm, và lâu hơn nữa để da sạch mụn.
Vấn đề là sau khi hết mụn, thứ để lại dai dẳng hơn chính là những vết thâm nâu khiến da trở nên lốm đốm, kém đều màu. Lúc này, một serum hỗ trợ làm sáng da và mờ thâm mụn sẽ phù hợp hơn là tiếp tục dùng hoạt chất đặc trị mạnh. Đây là lúc mà serum Neutidi Niacinamide 10% phát huy tác dụng. Với niacinamide nồng độ 10% kết hợp glycerin và chiết xuất trà xanh, hoa anh thảo, hoa anh đào, giúp hỗ trợ điều tiết dầu, làm dịu tình trạng viêm và làm mờ dần vết thâm mụn.
Bạn nên gặp bác sĩ da liễu khi:
- Mụn không cải thiện sau khoảng 2 đến 3 tháng chăm sóc đúng cách.
- Có nhiều nốt cục, mụn nang sâu, đau kéo dài hoặc đã bắt đầu để lại sẹo.
- Mụn đi kèm các dấu hiệu như kinh nguyệt không đều, rậm lông, tăng cân bất thường.
- Mụn ảnh hưởng nhiều đến tâm lý, khiến bạn ngại giao tiếp.
Tùy mức độ và nguyên nhân, bác sĩ có thể kê thuốc bôi có nồng độ cao hơn, kháng sinh đường uống kết hợp thuốc bôi, isotretinoin cho mụn nặng, hoặc với nữ giới là thuốc tránh thai phối hợp hay spironolactone để điều chỉnh tác động của hormone lên tuyến bã nhờn. Với những nốt mụn nang lớn, đau nhức, bác sĩ cũng có thể tiêm một lượng nhỏ corticoid trực tiếp vào nốt mụn để giảm sưng nhanh. Đây đều là những phương pháp cần chỉ định và theo dõi của bác sĩ, bạn không nên tự mua thuốc về dùng.
Làm thế nào để ngăn mụn quai hàm tái phát?
Sau khi mụn đã ổn định, bạn nên duy trì routine chăm sóc thay vì ngưng hẳn, đồng thời để ý thêm một vài thói quen nhỏ:
- Thay vỏ gối ít nhất 1 đến 2 lần mỗi tuần, lau màn hình điện thoại thường xuyên.
- Giặt hoặc thay khẩu trang mỗi ngày, rửa mặt sau khi đội mũ bảo hiểm trong thời gian dài.
- Hạn chế chống cằm, chạm tay lên vùng hàm.
- Ưu tiên kem dưỡng, kem chống nắng và đồ trang điểm có ghi “non-comedogenic” (không gây bít tắc lỗ chân lông).
- Ngủ đủ giấc, hạn chế đồ ngọt và nước ngọt có gas.
- Với nữ giới, ghi lại thời điểm mụn nổi so với chu kỳ kinh để chủ động hơn trong chăm sóc và có thông tin khi cần đi khám.
Nếu mụn vẫn cứ lặp lại dù bạn đã điều chỉnh đủ các yếu tố trên, bài viết về mụn tái phát sẽ giúp bạn tìm ra những nguyên nhân dễ bị bỏ sót hơn.
MIỄN TRỪ TRÁCH NHIỆM
Bài viết được biên soạn theo Chính sách biên tập của Neutidi. Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ da liễu. Nếu bạn đang có vấn đề về da, hãy tham khảo trực tiếp bác sĩ da liễu để được tư vấn.
