Dị ứng sữa rửa mặt: Nguyên nhân, dấu hiệu, bao lâu hết và cách xử lý

Sữa rửa mặt thường được xem là sản phẩm “lành” nhất trong cả chu trình chăm da, bởi nó chỉ nằm trên mặt vài chục giây rồi được rửa trôi ngay nên hiếm ai nghĩ thứ này lại có thể khiến da bị dị ứng. Nhưng chính vì được dùng đều đặn sáng tối, lặp đi lặp lại trên cùng một vùng da, sữa rửa mặt lại là một trong những nguồn gây phản ứng dễ bị bỏ sót nhất, và không ít người cứ đổi hết sản phẩm này sang sản phẩm khác mà da vẫn không yên. Thực tế, phần lớn trường hợp da đỏ rát sau khi rửa mặt là kích ứng chứ chưa phải dị ứng, và hai tình trạng này cần được xử lý theo những cách rất khác nhau. Vậy làm sao để biết da mình đang dị ứng sữa rửa mặt, thủ phạm nằm ở thành phần nào, và bao lâu thì da mới trở lại bình thường?

Đâu là dấu hiệu da bị dị ứng sữa rửa mặt?

Dị ứng sữa rửa mặt thường biểu hiện bằng tình trạng đỏ, ngứa, nổi mẩn hoặc mụn nước li ti và khô bong vảy ở đúng vùng da được rửa, trong đó mí mắt và vùng quanh mũi, cằm là những chỗ hay nặng hơn cả. Về mặt y khoa, đây là một dạng viêm da tiếp xúc, tức là da phản ứng ngay tại nơi tiếp xúc với chất gây dị ứng. Theo Mayo Clinic, các biểu hiện thường gặp gồm:

• Đỏ da: vùng da rửa mặt ửng đỏ thành từng mảng hoặc lan đều, và không dịu đi sau vài giờ như cảm giác đỏ thoáng qua khi rửa bằng nước ấm.
• Ngứa: đây thường là cảm giác nổi bật nhất của dị ứng, có khi ngứa nhiều hơn vào buổi tối và khiến bạn rất khó cưỡng lại việc gãi.
• Mẩn đỏ hoặc mụn nước li ti: da nổi những nốt sần nhỏ, một số trường hợp có mụn nước rỉ dịch rồi đóng mài.
• Khô, bong vảy: sau vài ngày, vùng da bị viêm thường chuyển sang khô ráp, bong vảy mịn, thậm chí nứt nhẹ ở khóe mũi hay khóe miệng.
• Sưng: hay thấy rõ nhất ở mí mắt, vì đây là vùng da mỏng nên phản ứng mạnh hơn các vùng khác.

Tuy nhiên không phải vùng nào trên mặt cũng phản ứng giống nhau. Mí mắt là một trong những vị trí hay bị viêm da tiếp xúc nhất, bởi da ở đây rất mỏng và chỉ cần một lượng nhỏ chất gây dị ứng cũng đủ để phản ứng. Với sữa rửa mặt, bạn nên để ý thêm cánh mũi, cằm và đường viền tóc, vì đây là những chỗ bọt hay đọng lại trong các nếp da hoặc khó xả sạch khi rửa, nên chất gây dị ứng cũng lưu lại lâu hơn.

Nếu da chỉ đỏ ngứa ở đúng những vùng sữa rửa mặt chạm vào, còn vùng cổ, sau tai hay phần da không được rửa tới vẫn bình thường, khả năng cao nguyên nhân nằm ở sữa rửa mặt. Ngược lại, những thay đổi như da đổ dầu nhiều hơn, lỗ chân lông to ra hay nếp nhăn rõ hơn không phải là dấu hiệu của dị ứng, nên bạn không cần quy chúng về chai sữa rửa mặt đang dùng.

Trong những trường hợp rất hiếm, phản ứng không chỉ dừng lại ở da mặt. Nếu sau khi rửa mặt bạn thấy sưng môi, sưng lưỡi, cổ họng khó chịu, khó thở hoặc nổi mề đay khắp người, đó là dấu hiệu của phản ứng dị ứng toàn thân và cần được cấp cứu ngay, vì vậy bạn hãy gọi 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất thay vì tiếp tục theo dõi ở nhà.

Phân biệt: dị ứng hay chỉ là kích ứng với sữa rửa mặt?

Sau khi đối chiếu các dấu hiệu trên, câu hỏi mà nhiều người băn khoăn tiếp theo là có phải bỏ hẳn tuýp sữa rửa mặt đó hay không. Câu trả lời phụ thuộc vào việc da bạn đang kích ứng hay dị ứng thật sự, bởi hai tình trạng này trông khá giống nhau nhưng khác nhau cả về cơ chế lẫn cách xử lý về sau.

Kích ứng: xảy ra khi da bị tổn thương trực tiếp, chẳng hạn do chất tẩy rửa quá mạnh hay do rửa mặt quá nhiều lần, nên cảm giác rát thường đến ngay và giảm dần khi bạn ngưng sản phẩm.

Dị ứng thì khác, đó là khi hệ miễn dịch đã “ghi nhớ” một thành phần và phản ứng lại mỗi lần gặp nó, nên triệu chứng thường xuất hiện chậm hơn, ngứa nhiều hơn và có xu hướng nặng dần qua mỗi lần tiếp xúc.

Bạn có thể phân biệt 2 tình trạng này qua bảng sau đây:

Nếu cảm giác của bạn giống với cột đầu tiên, tức là rát ngay khi vừa rửa rồi dịu đi sau đó, da nhiều khả năng đang kích ứng chứ chưa đến mức dị ứng, và bạn vẫn có thể quay lại với sản phẩm khi hàng rào da đã phục hồi.

Quan trọng hơn, dị ứng thường là phản ứng với một thành phần cụ thể, chứ không phải dị ứng với cả chai sữa rửa mặt. Chất gây phản ứng đó hoàn toàn có thể nằm trong dầu gội, sữa tắm hay kem dưỡng mà bạn đang dùng hằng ngày, nên nếu chỉ đổi sang một chai sữa rửa mặt khác mà vẫn chứa đúng chất ấy, da sẽ lại phản ứng như cũ.

Những nguyên nhân khiến sữa rửa mặt gây dị ứng da

Trong một chai sữa rửa mặt, nhóm hay gây dị ứng thật sự nhất là hương liệu và một số chất bảo quản. Những thành phần khác như chất tẩy rửa mạnh hay acid tẩy tế bào chết cũng có thể khiến da đỏ rát, nhưng phần lớn là kích ứng chứ không phải dị ứng. Neutidi sẽ tách hai nhóm này ra để bạn dễ đối chiếu với bảng thành phần in trên vỏ chai.

Những chất hay gây dị ứng trong sữa rửa mặt

Theo FDA, hương liệu và chất bảo quản thuộc những nhóm gây ra phần lớn phản ứng dị ứng từ mỹ phẩm. Để bạn có thể tự soi nhãn, dưới đây là tên INCI của các chất thường gặp trong sữa rửa mặt:

• Hương liệu: Fragrance hoặc Parfum, các loại tinh dầu (essential oil), cùng những thành phần tạo mùi như Linalool và Limonene.
• Chất bảo quản nhóm isothiazolinone: Methylisothiazolinone và Methylchloroisothiazolinone, hai chất bảo quản hay xuất hiện trong các sản phẩm rửa trôi như sữa rửa mặt, dầu gội.
• Chất bảo quản giải phóng formaldehyde: DMDM Hydantoin, Imidazolidinyl Urea, Diazolidinyl Urea và Sodium Hydroxymethylglycinate, những chất này giải phóng một lượng nhỏ formaldehyde để bảo quản sản phẩm.
• Chiết xuất thực vật và keo ong (propolis): thường được quảng cáo là lành tính, nhưng vẫn có thể gây dị ứng ở người có cơ địa nhạy cảm.
• Cocamidopropyl Betaine: chất tạo bọt rất phổ biến trong sữa rửa mặt, có thể gây dị ứng nhưng khá hiếm, và phần lớn trường hợp được cho là do tạp chất còn sót lại trong quá trình sản xuất chứ không phải do bản thân chất này.

Paraben thường bị nhắc tới như một chất rất đáng sợ, nhưng thực tế paraben rất ít khi gây dị ứng, và nếu có cũng không nghiêm trọng như nhiều lời đồn. Ngược lại, nhãn sản phẩm “thiên nhiên” hay “chiết xuất thực vật” cũng không đồng nghĩa với việc không gây dị ứng.

Những chất gây kích ứng (không phải dị ứng)

Đứng đầu là những chất tẩy rửa mạnh như Sodium Lauryl Sulfate (SLS) và các loại xà phòng có tính kiềm. Nếu muốn tự kiểm tra sản phẩm đang dùng, bạn có thể tham khảo thêm cách xác định độ pH của sữa rửa mặt.

Bên cạnh chất tẩy rửa, sữa rửa mặt chứa AHA hoặc BHA, loại có hạt scrub, hay đơn giản là thói quen rửa mặt quá nhiều lần mỗi ngày cũng đều có thể khiến da kích ứng. Những yếu tố này không làm bạn “bị dị ứng”, nhưng chúng khiến hàng rào da yếu đi, và làn da đã yếu thì lại dễ phản ứng với cả những thành phần vốn bình thường nó chịu được.

Vì sao dùng lâu rồi mới bị dị ứng?

Đây có lẽ là điều khiến nhiều người bối rối nhất, khi chai sữa rửa mặt đã dùng ổn cả tháng, thậm chí cả năm, bỗng một ngày lại khiến da nổi đỏ. Lý do nằm ở cách dị ứng tiếp xúc hình thành: cơ thể không phản ứng ngay từ lần đầu gặp một chất lạ, mà trở nên mẫn cảm dần sau nhiều lần tiếp xúc, và đến một ngưỡng nào đó hệ miễn dịch mới bắt đầu “nhận diện” chất ấy rồi phản ứng lại. Quá trình này dễ xảy ra hơn khi hàng rào bảo vệ da đang suy yếu, chẳng hạn lúc bạn đang dùng treatment như retinoid, acid tẩy tế bào chết, hoặc vào những ngày hanh khô da dễ nứt nẻ. Và một khi đã dị ứng với một thành phần, tình trạng này thường kéo dài lâu dài, nên biết chính xác mình dị ứng với chất gì sẽ quan trọng hơn nhiều so với việc chỉ đổi sang một chai khác.

Bị dị ứng sữa rửa mặt phải làm sao? Hướng dẫn 5 bước xử lý nhanh

Khi đã nghi ngờ da đang phản ứng với sữa rửa mặt, việc cần làm trước tiên không phải là tìm thêm sản phẩm để “chữa”, mà là giảm bớt mọi thứ đang chạm lên da để da có thời gian tự dịu lại. 5 bước dưới đây là những việc bạn có thể làm ngay trong ngày đầu, không để da phải chịu thêm bất kỳ tác động nào.

Xử lý dị ứng ngay trong ngày đầu

1. Ngưng dùng và giữ lại vỏ chai. Đây là bước nhiều người bỏ qua nhất nhưng lại hữu ích nhất về sau. Trước khi bỏ sữa rửa mặt đi, bạn hãy chụp lại bảng thành phần và giữ nguyên vỏ chai, vì nếu cần đi khám hay làm patch test, đây chính là manh mối giúp bác sĩ khoanh vùng chất gây dị ứng nhanh hơn.
2. Rửa lại mặt bằng nước mát. Nếu nghi trên da vẫn còn sót sản phẩm, bạn chỉ cần rửa nhẹ lại bằng nước mát rồi thấm khô bằng khăn mềm, không chà xát, để loại bỏ phần còn lại mà không làm da tổn thương thêm.
3. Chườm khăn mát. Đặt một chiếc khăn sạch nhúng nước mát lên vùng da đỏ ngứa trong vài phút giúp làm dịu cảm giác khó chịu, và bạn có thể lặp lại vài lần trong ngày.
4. Tối giản chu trình chăm da. Trong những ngày này, bạn chỉ nên giữ lại một loại kem dưỡng ẩm không hương liệu mà mình đã dùng quen và chưa từng gặp vấn đề. Các sản phẩm chứa AHA, BHA, retinoid, vitamin C và đồ trang điểm nên tạm ngưng cho tới khi da ổn định, vì da đang viêm sẽ nhạy cảm hơn nhiều với những thứ bình thường vẫn chịu được.
5. Che chắn khi ra nắng. Vùng da đang viêm rất dễ bị kích thích thêm và để lại thâm nếu tiếp xúc nhiều với ánh nắng, nên khi ra ngoài bạn hãy dùng mũ rộng vành, khẩu trang để che chắn.

Những việc không nên làm

Song song với những việc cần làm, có một số thói quen tưởng như giúp da nhanh dịu nhưng thực ra lại dễ khiến tình trạng kéo dài hơn:

• Đắp nha đam tươi, nghệ, chanh hay mật ong: các nguyên liệu tự nhiên này có thể gây thêm kích ứng hoặc dị ứng cho vùng da đang viêm. Nếu muốn làm dịu, gel nha đam dạng thành phẩm không hương liệu hoặc sản phẩm chứa bột yến mạch keo sẽ là lựa chọn an toàn hơn.
• Xông hơi mặt: hơi nóng làm giãn mạch và khiến tình trạng đỏ, ngứa rõ hơn thay vì dịu đi.
• Thử thêm sản phẩm mới: trong lúc da đang phản ứng, mỗi sản phẩm mới là thêm một nguy cơ, và nếu da nặng hơn bạn cũng sẽ không biết lỗi nằm ở đâu.
• Gãi hoặc cào vùng ngứa: việc này dễ làm trầy da, khiến vùng viêm lâu lành và tăng nguy cơ nhiễm trùng.
• Tự bôi kem chứa corticoid hoặc “kem trị dị ứng” không rõ nguồn gốc: nhiều loại kem trôi nổi có trộn corticoid mà không ghi rõ trên nhãn, bạn có thể xem cách nhận biết serum chứa corticoid để tránh. Ngay cả hydrocortisone khi dùng trên da mặt cũng nên hỏi ý kiến bác sĩ trước.

Lưu ý: Các loại thuốc như corticoid dạng bôi hoặc uống và thuốc kháng histamin chỉ nên dùng khi có chỉ định của bác sĩ, bởi liều lượng và thời gian dùng cần được điều chỉnh theo mức độ phản ứng của từng người.

Dị ứng sữa rửa mặt bao lâu thì hết?

Thời gian hồi phục phụ thuộc vào việc da bạn đang kích ứng hay dị ứng. Với kích ứng nhẹ, da thường đỡ dần chỉ sau vài ngày kể từ khi ngưng sản phẩm, vì nguyên nhân gây tổn thương đã được loại bỏ. Với dị ứng tiếp xúc, quá trình này lâu hơn, và nếu tránh được hoàn toàn chất gây dị ứng, vùng da phát ban thường lành trong khoảng 2 đến 4 tuần.

Tuy vậy, khoảng thời gian này có thể bị kéo dài nếu da vẫn đang chịu thêm tác động mà bạn không để ý. Những yếu tố hay gặp nhất gồm:

• Vẫn tiếp xúc với chất gây dị ứng qua sản phẩm khác: dầu gội, sữa tắm hay kem dưỡng có cùng thành phần sẽ khiến da tiếp tục phản ứng dù bạn đã bỏ chai sữa rửa mặt.
• Gãi nhiều: da bị trầy xước sẽ lâu lành hơn và dễ tái viêm.
• Bôi thêm sản phẩm mới: trong lúc da chưa ổn, mỗi sản phẩm mới đều có thể khiến tình trạng kéo dài thêm.
• Nhiễm trùng: vùng da bị trầy, rỉ dịch có thể nhiễm khuẩn thứ phát và cần được bác sĩ xử lý.

Khi nào cần đi khám da liễu?

Phần lớn trường hợp nhẹ có thể tự theo dõi ở nhà với năm bước ở trên, nhưng có những dấu hiệu cho thấy bạn không nên tiếp tục tự xử lý. Tùy mức độ, bạn có thể chia thành ba mốc như sau:

• Nên đi khám sớm: khi vùng quanh mắt hoặc môi bị sưng, phát ban lan rộng ra ngoài vùng rửa mặt, ngứa đến mức mất ngủ, hoặc da không đỡ sau 1 đến 2 tuần dù đã ngưng sản phẩm.
• Cần đi khám ngay: khi vùng da có mủ, đau nhiều hơn theo thời gian, hoặc bạn bị sốt, vì đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng.
• Gọi cấp cứu: khi có khó thở, sưng môi, sưng lưỡi hoặc cổ họng như đã nói ở phần dấu hiệu.

Nếu bạn muốn biết chắc mình bị dị ứng với chất gì, patch test tại cơ sở da liễu là cách chính xác nhất. Bác sĩ sẽ dán các chất nghi ngờ lên da lưng trong khoảng hai ngày, sau đó đọc kết quả vào những ngày tiếp theo, từ đó xác định cụ thể thành phần bạn cần tránh thay vì phải đoán qua từng lần đổi sản phẩm. Khi đi khám, bạn đừng quên mang theo sản phẩm, hoặc ít nhất là ảnh chụp bảng thành phần của nó, vì đây là thông tin giúp bác sĩ chọn đúng nhóm chất cần kiểm tra.

Cách chọn lại sữa rửa mặt sau khi da ổn định để tránh tái kích ứng

Khi da đã lành hẳn, nguyên tắc chọn sữa rửa mặt mới khá đơn giản: tránh đúng chất mà da bạn đã phản ứng, ưu tiên sản phẩm không hương liệu và có bảng thành phần gọn gàng, rồi thử trước trên một vùng da nhỏ thay vì dùng ngay cho cả mặt.

Soi bảng thành phần

Dựa trên các nhóm chất đã nhắc ở phần nguyên nhân, bạn có thể kiểm tra nhanh bảng thành phần của chai sữa rửa mặt mới theo những điểm sau:

• Nếu đã biết chất mình dị ứng qua patch test, hãy tìm đúng tên INCI của chất đó trên nhãn trước tiên.
• Tránh những sản phẩm có Fragrance, Parfum, tinh dầu hoặc các thành phần tạo mùi như Linalool, Limonene.
• Tránh Methylisothiazolinone, Methylchloroisothiazolinone và các chất giải phóng formaldehyde như DMDM Hydantoin.
• Hạn chế sản phẩm chứa nhiều chiết xuất thực vật hoặc keo ong khi bạn chưa rõ mình dị ứng với chất nào.
• Tránh chất tẩy rửa mạnh như SLS nếu da từng khô rát sau khi rửa, kể cả khi đó chỉ là kích ứng.

Ngoài bảng thành phần, có hai điểm trên nhãn rất dễ khiến bạn hiểu lầm:

• Các cụm từ như “hypoallergenic” hay “dành cho da nhạy cảm” không có tiêu chuẩn chung bắt buộc, nên chúng không đảm bảo sản phẩm sẽ không gây dị ứng cho bạn.
• “Không mùi” (unscented) khác với “không hương liệu” (fragrance-free). Một sản phẩm “không mùi” vẫn có thể chứa một lượng nhỏ hương liệu để che đi mùi của nguyên liệu, trong khi “không hương liệu” nghĩa là nhà sản xuất không thêm hương liệu vào công thức.

Vì vậy, nếu đã từng dị ứng với hương liệu, bạn nên tìm chữ fragrance-free và vẫn đọc lại bảng thành phần để chắc chắn. Nếu cần một điểm bắt đầu, bạn có thể tham khảo danh sách sữa rửa mặt cho da nhạy cảm mà Neutidi đã tổng hợp.

Trước khi dùng một chai mới cho cả khuôn mặt, bạn nên thoa sản phẩm lên một vùng nhỏ ở mặt trong cánh tay, để vài phút rồi rửa sạch, lặp lại ngày hai lần trong khoảng một tuần. Nếu vùng da đó không đỏ, không ngứa, bạn mới chuyển sang dùng trên mặt. Chi tiết cách thử và cách đọc kết quả được Neutidi hướng dẫn riêng trong bài cách test sữa rửa mặt tại nhà.

Với làn da dầu mụn, bài toán sau một đợt dị ứng thường khó hơn một chút, vì bạn vẫn cần một sữa rửa mặt đủ sức làm sạch bã nhờn trong lỗ chân lông mà không muốn da phải gặp lại những thành phần vừa khiến nó phản ứng. Đó là lý do khi phát triển Neutidi Acne Wash, Neutidi để công thức không chứa nhóm chất bảo quản isothiazolinone hay chất giải phóng formaldehyde, đồng thời giữ pH trong khoảng 4,5 đến 5,5 gần với da để hạn chế cảm giác khô căng sau mỗi lần rửa.

Tìm hiểu thêm về sản phẩm:

NHẬP KHẨU CHÍNH HÃNG

Sữa Rửa Mặt Neutidi Acne Wash - Giảm Mụn, Kiềm Dầu Nhờn, Sạch Sâu Lỗ Chân Lông

540.000₫ Giá gốc là: 540.000₫.390.000₫Giá hiện tại là: 390.000₫.

Neutidi Acne Wash là sữa rửa mặt cho da dầu mụn, trị mụn hiệu quả nhưng nhẹ nhàng giúp giảm bã nhờn & ngăn ngừa mụn mà không…

THAM KHẢO THÊM