Mỗi khi mua một chai sữa rửa mặt mới, hầu hết chúng ta đều được khuyên nên thử trước trên một vùng da nhỏ rồi mới dùng cho cả mặt. Lời khuyên này hoàn toàn hợp lý, bởi sữa rửa mặt là sản phẩm chạm vào da mỗi ngày, hai lần mỗi ngày, và chỉ cần một thành phần không hợp là cả khuôn mặt có thể đỏ rát. Nhưng thử thế nào mới đúng lại là chuyện ít khi được nói rõ.
Thực ra, test sữa rửa mặt chủ yếu là thử phản ứng của da trong khoảng 7 đến 10 ngày, làm đúng như khi bạn rửa mặt thật, còn đo pH chỉ là phần tham khảo thêm. Vậy cụ thể cần làm những bước nào, đọc kết quả ra sao, và nếu lọ sữa rửa mặt không vượt qua phép thử thì nên chọn gì thay thế?
Test sữa rửa mặt là gì?
Test sữa rửa mặt là việc dùng thử sản phẩm rửa mặt mới trên một vùng da nhỏ, theo đúng cách bạn sẽ dùng khi rửa mặt, và lặp lại trong vài ngày để xem làn da có kích ứng hay dị ứng hay không trước khi dùng cho cả khuôn mặt. Đây là cách giúp dự đoán việc da bạn có phản ứng xấu với sản phẩm đó hay không.
Về cách test sữa rửa mặt, đa phần các phương pháp sẽ bao gồm 2 việc: thử phản ứng da và đo pH.
| Thử phản ứng da | Đo pH | |
| Mục đích | Biết da bạn có kích ứng hay dị ứng với sản phẩm không | Biết sản phẩm nghiêng về tính axit hay tính kiềm |
| Dụng cụ | Sữa rửa mặt | Giấy pH vạn năng hoặc máy đo, nước cất |
| Thời gian | 7–10 ngày (hoặc 1–3 ngày) | Vài phút |
| Độ tin cậy | Là phép thử chính, phản ánh trực tiếp làn da của bạn | Chỉ để tham khảo |
Lợi ích lớn nhất của việc test là nếu da có phản ứng, phản ứng đó chỉ gói gọn trong một mảng da nhỏ ở tay chứ không lan ra khắp mặt, vốn là vùng da mỏng, dễ lộ và mất nhiều thời gian hơn để dịu lại. Test cũng giúp bạn biết sản phẩm có hợp với da mình không, thay vì chỉ dựa vào đánh giá của người khác, bởi một chai sữa rửa mặt được đa số khen vẫn có thể không hợp với bạn.

Những ai nên test kỹ trước khi dùng sữa rửa mặt mới?
Về nguyên tắc, sữa rửa mặt mới nào cũng nên được thử trước, kể cả khi đó là sản phẩm được quảng cáo lành tính hay đang được nhiều người khen. Làn da mỗi người phản ứng một khác, và một sản phẩm hợp với đa số vẫn có thể không hợp với bạn. Việc này còn đặc biệt nên làm nếu như bạn thuộc nhóm sau:
- Da nhạy cảm, dễ đỏ hoặc dễ châm chích mỗi khi đổi sản phẩm.
- Da đang trong giai đoạn treatment, chẳng hạn đang bôi thuốc trị mụn hoặc vừa peel, laser.
- Người từng bị dị ứng mỹ phẩm trước đây.
- Sản phẩm có hương liệu, hoặc có hoạt chất tẩy tế bào chết như BHA, AHA.
Hướng dẫn từng bước cách thử sữa rửa mặt trên da
Nguyên tắc xuyên suốt khi thử sữa rửa mặt rất đơn giản: sản phẩm được dùng thế nào trên mặt thì hãy thử y như vậy trên một vùng da nhỏ, và lặp lại đủ nhiều ngày để làn da kịp lên tiếng. Phần lớn những kết quả sai khi test đều bắt nguồn từ việc bỏ qua một trong hai điều này.
Chọn vùng test sữa rửa mặt
Trước tiên hãy chọn một vùng da cỡ đồng xu ở nơi sản phẩm không bị cọ xát hay rửa trôi trong ngày, chẳng hạn mặt trong cánh tay hoặc nếp khuỷu tay. Đây là vị trí được hướng dẫn chuẩn chứ không phải chỗ cần tránh, vì da ở đây khá mỏng, ít va chạm và dễ quan sát mỗi ngày. Vùng nên tránh là mu bàn tay, bởi da ở đó dày hơn và thường xuyên tiếp xúc với nước, xà phòng, nên dù không có phản ứng gì thì kết quả cũng không còn chính xác nữa.

Trước khi bắt đầu, bạn nên rửa sạch và lau khô vùng test, sau đó không bôi thêm bất kỳ sản phẩm nào khác lên vùng này trong suốt thời gian thử. Tương tự, mỗi lần chỉ nên thử một sản phẩm mới, vì nếu vùng da có phản ứng trong lúc bạn đang thử cùng lúc hai, ba thứ, bạn sẽ không biết đâu mới là nguyên nhân.
Học các test sữa rửa mặt chi tiết theo Viện Da liễu Hoa Kỳ (7–10 ngày)
Đây là cách thử Neutidi khuyên dùng cho hầu hết mọi người. Các bước làm như sau:
- Lấy một lượng sữa rửa mặt tương đương khi bạn rửa mặt, thêm chút nước để tạo bọt rồi thoa nhẹ lên vùng test.
- Giữ khoảng 5 phút, hoặc theo thời gian ghi trên nhãn nếu nhà sản xuất có hướng dẫn riêng.
- Rửa sạch lại bằng nước, thấm khô nhẹ nhàng.
- Lặp lại vào buổi sáng và buổi tối, liên tục trong 7 đến 10 ngày.
Lý do cần kéo dài tới 7 đến 10 ngày là vì phản ứng của da không phải lúc nào cũng xuất hiện ngay. Theo DermNet, phản ứng dị ứng tiếp xúc thường mất khoảng 2 đến 4 ngày mới lộ rõ, còn kích ứng thì có thể tích dần qua nhiều lần dùng, những lần đầu không sao nhưng đến ngày thứ 5 hoặc 6 da mới bắt đầu khô rát. Trong thời gian thử, bạn có thể dựa vào bảng dưới đây để biết cần để ý điều gì ở từng mốc:
| Mốc thời gian | Cần để ý |
| Trong lúc rửa | Châm chích, nóng rát |
| Vài giờ sau khi rửa | Đỏ, căng khô |
| Ngày 2–4 | Ngứa kéo dài, sưng, nổi sẩn nhỏ |
| Ngày 5–10 | Khô bong, sần, cảm giác rát tăng dần qua các lần rửa |
Cách thử nhanh trong 1–3 ngày
Nếu da bạn không thuộc nhóm cần thử kỹ và bạn muốn dùng sản phẩm sớm, có thể làm theo đúng các bước trên nhưng rút ngắn còn 1 đến 3 ngày. Cách này giúp loại ra những sản phẩm gây kích ứng ngay, chẳng hạn khiến da rát hoặc đỏ chỉ sau một hai lần rửa. Tuy vậy cách này chỉ giúp tiết kiệm thời gian. Và vì dị ứng thường cần vài ngày mới lộ rõ, một bản thử ngắn như vậy chưa đủ để loại trừ khả năng dị ứng. Sau khi chuyển sang dùng cho mặt, bạn vẫn nên để ý làn da thêm vài ngày.
Vì sao không để sữa rửa mặt trên da 24–72 giờ?
Có một cách thử khác mà nhiều người biết đó là chấm sữa rửa mặt lên sau tai hoặc trên trán rồi để nguyên từ 1-3 ngày. Sữa rửa mặt chứa chất làm sạch, được làm ra để tiếp xúc với da trong thời gian ngắn rồi rửa đi. Khi để nguyên nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày, một sản phẩm hoàn toàn ổn vẫn có thể khiến vùng da thử đó bị đỏ rát, và bạn có thể sẽ loại oan sản phẩm vốn hợp với mình.

Việc giữ nguyên sản phẩm trên da trong thời gian dài có thể hợp với kem dưỡng, serum hay kem chống nắng. Còn với sữa rửa mặt, bạn chỉ nên thử đúng bằng thời gian tiếp xúc khi dùng thật. Ngay cả trong phòng khám, khi bác sĩ làm patch test với sản phẩm rửa trôi do người bệnh mang tới, sản phẩm thường được pha loãng trước khi đắp lên da chứ không dùng nguyên chất.
Thử trên mặt sau khi thử ở tay không gặp vấn đề gì
Khi vùng test ở tay hoàn toàn bình thường sau 7 – 10 ngày, bạn có thể thêm một bước: thử nhỏ trên mặt trước khi dùng cho toàn bộ khuôn mặt. Da mặt mỏng và nhạy hơn da tay, nên một sản phẩm không gây phản ứng ở tay vẫn có thể khiến da mặt châm chích. Quan trọng hơn, thử ở tay vẫn chưa trả lời được câu hỏi mà người da mụn quan tâm nhất là dùng sữa rửa mặt này có bị nổi mụn không, bởi lỗ chân lông và tuyến dầu ở tay khác hẳn da mặt.
Cách làm: Chọn một vùng cố định, chẳng hạn cằm hoặc phần má ở một bên mặt, tốt nhất là đúng vùng bạn hay nổi mụn, rồi rửa vùng đó bằng sản phẩm mới trong khoảng 2 tuần, phần còn lại của khuôn mặt vẫn dùng sữa rửa mặt cũ.
Cách đọc kết quả test sữa rửa mặt
Sau khi thử, điều khiến nhiều người phân vân nhất là không biết cảm giác châm chích hay vài nốt đỏ trên vùng da thử có đáng lo không. Cách dễ nhất là nhìn vào hai yếu tố cùng lúc: dấu hiệu đó là gì và nó xuất hiện vào lúc nào.

| Dấu hiệu | Xuất hiện khi nào | Có thể là gì | Nên làm gì |
| Châm chích nhẹ lúc rửa, dịu hẳn sau khi rửa sạch | Trong lúc rửa | Có thể là phản ứng bình thường, tạm thời với sữa rửa mặt có hoạt chất | Theo dõi tiếp; nếu nặng dần qua các ngày thì ngưng |
| Rát, châm chích còn kéo dài sau khi rửa, hoặc da đỏ rõ | Vài phút đến vài giờ sau khi rửa | Nghiêng về kích ứng | Ngưng sản phẩm |
| Khô căng, bong nhẹ | Ngay sau khi rửa, rõ hơn sau vài ngày | Chất làm sạch quá mạnh so với da | Cân nhắc đổi sang loại dịu hơn |
| Ngứa kéo dài, sưng, nổi sẩn, lan ra ngoài vùng thử | Sau vài ngày, thường là 2–4 ngày | Nghiêng về dị ứng | Ngưng hẳn, không thử lại |
| Mụn mới ở vùng thử trên mặt | Trong khoảng 2 tuần thử | Mụn ở vùng vốn ít nổi thường là dấu hiệu không hợp | Ngưng sản phẩm |
Lưu ý:
- Một số hoạt chất như retinol hay glycolic acid có thể khiến da hơi khó chịu, và đây là phản ứng bình thường, chỉ mang tính tạm thời, nên cảm giác râm ran nhẹ khi rửa bằng sữa rửa mặt có hoạt chất tẩy tế bào chết chưa phải lý do để loại sản phẩm. Điều quyết định là cảm giác đó có dịu đi ngay sau khi rửa sạch hay còn kéo dài, và có nặng dần qua từng ngày hay không.
- Sữa rửa mặt chỉ tiếp xúc với da trong vài phút nên ít khi gây đẩy mụn, và nếu mụn mọc ở những vùng trước đây bạn hiếm khi bị, khả năng cao là sản phẩm không hợp với da. Bạn có thể xem thêm các nguyên nhân khác trong bài dùng sữa rửa mặt bị nổi mụn.
- Kích ứng và dị ứng tuy đều khiến da đỏ, khó chịu nhưng khác nhau ở cơ chế. Neutidi đã tổng hợp chi tiết 7 dấu hiệu để nhận biết trong bài sữa rửa mặt không hợp da.
- Nếu vùng da thử có phản ứng, hãy rửa nhẹ nhàng để loại bỏ sản phẩm càng sớm càng tốt, không dùng lại, và có thể chườm mát hoặc thoa một lớp mỏng vaseline để làm dịu da. Còn nếu bạn đã lỡ dùng cho cả mặt và da đang đỏ ngứa, có thể tham khảo cách chăm sóc trong những ngày sau đó tại bài viết: dị ứng sữa rửa mặt.
- Nếu sau khi dùng sữa rửa mặt bạn bị nổi mề đay, sưng mắt hoặc môi, hay cảm thấy khó thở, hãy rửa sạch sản phẩm và đến cơ sở y tế ngay. Với những phản ứng nhẹ hơn nhưng vẫn không đỡ sau vài tuần dù đã ngưng sản phẩm, bạn cũng nên gặp bác sĩ da liễu.
Cách test độ pH sữa rửa mặt tại nhà
Sau phần thử phản ứng da, đo pH là bước bạn có thể làm thêm nếu muốn biết chai sữa rửa mặt của mình nghiêng về tính axit hay tính kiềm. Bước này chỉ mất vài phút mà thôi.
Chuẩn bị dụng cụ đo pH sữa rửa mặt
- Giấy pH vạn năng có dải đo từ 1 đến 14 (hoặc bút đo pH nếu có sẵn)
- Một ít nước cất
- Một chiếc cốc sạch.
Giấy pH vạn năng được bán phổ biến ở các cửa hàng dụng cụ thí nghiệm, và khác với giấy quỳ tím ở chỗ có bảng màu tương ứng với từng mức pH.
Các bước đo pH sữa rửa mặt
Đầu tiên, bạn pha loãng một ít sữa rửa mặt với nước cất trong cốc rồi khuấy đều. Nên dùng nước cất thay vì nước máy, vì bản thân nước máy có độ pH riêng và chứa khoáng chất, dễ khiến kết quả bị lệch. Sau đó, nhúng giấy pH vào dung dịch trong vài giây, lấy ra và so màu với bảng màu đi kèm ngay khi màu giấy vừa ổn định.

Giấy quỳ tím thường được gợi ý như một cách test pH đơn giản, nhưng quỳ chỉ đổi màu để cho biết dung dịch có tính axit hay tính kiềm chứ không cho ra con số cụ thể. Vì vậy, quỳ không giúp bạn biết sữa rửa mặt có pH 5 hay pH 7.
Tương tự, cảm giác trên da sau khi rửa cũng không phải thước đo pH. Da châm chích có thể đến từ hoạt chất, hương liệu hoặc đơn giản là làn da đang yếu, còn cảm giác căng khô có thể do chất làm sạch mạnh chứ không hẳn vì độ pH cao. Muốn biết con số, bạn vẫn cần đến giấy pH vạn năng hoặc máy đo.
Đọc kết quả pH sữa rửa mặt
Làn da khỏe mạnh có tính hơi axit, với độ pH bề mặt trung bình dưới 5. Các loại xà phòng truyền thống thường có tính kiềm, trong khi sữa rửa mặt dạng syndet, tức dùng chất làm sạch tổng hợp dịu nhẹ, thường có pH gần với da hơn và ít ảnh hưởng tới hàng rào bảo vệ da. Dù vậy, hiện không có một con số “chuẩn” duy nhất cho mọi loại sữa rửa mặt, và cách hiểu hợp lý hơn là ưu tiên sản phẩm có pH gần với da, trong khoảng hơi axit tới trung tính.
Lưu ý rằng độ pH đẹp không đảm bảo sản phẩm hợp với da bạn, vì dị ứng đến từ thành phần chứ không đến từ độ pH. Đó cũng là lý do thử phản ứng da vẫn là phép test chính. Nếu muốn tìm hiểu thêm về độ pH và cách chọn theo từng loại da, bạn có thể đọc bài sữa rửa mặt độ pH bao nhiêu là tốt.
Chọn sữa rửa mặt thay thế khi test không đạt
Một chai sữa rửa mặt không vượt qua phép thử không có nghĩa là bạn phải chọn lại từ đầu. Chính kiểu phản ứng của da trong lúc test đã cho bạn gợi ý nên đi theo hướng nào:
- Da khô căng sau khi rửa: chất làm sạch của sản phẩm cũ đang quá mạnh với da bạn, nên hướng chọn tiếp theo là sữa rửa mặt dịu hơn, ít bọt và có pH gần với da.
- Châm chích kéo dài vì hoạt chất: da bạn chưa hợp với hoạt chất tẩy tế bào chết ở dạng này, nên hãy chọn loại không chứa BHA hay AHA, ít nhất cho tới khi hàng rào da ổn định hơn.
- Có dấu hiệu dị ứng: hãy chụp lại bảng thành phần của sản phẩm vừa thử và tránh các nhóm hay gây dị ứng như hương liệu hoặc một số chất bảo quản khi chọn chai mới. Cần hiểu rằng test tại nhà chỉ cho biết bạn phản ứng với sản phẩm, chứ không chỉ ra được thành phần nào là thủ phạm.
Để có thêm tiêu chí lựa chọn theo loại da và tình trạng da, bạn có thể tham khảo bài cách chọn sữa rửa mặt mà Neutidi đã tổng hợp.
Với làn da dầu mụn, nếu sản phẩm cũ khiến da khô căng vì tính kiềm hoặc chưa làm sạch được lỗ chân lông, Neutidi Acne Wash là một lựa chọn bạn có thể cân nhắc. Sản phẩm chứa BHA 1,5% ở dạng rửa trôi để làm sạch vào lỗ chân lông, độ pH trong khoảng 4,5 đến 5,5, gần với độ pH tự nhiên của da, đồng thời không dùng sulfate. Tuy vậy, vì có BHA, đây không phải lựa chọn phù hợp nếu bạn vừa loại một chai sữa rửa mặt vì châm chích kéo dài với hoạt chất, hoặc nếu da bạn đang khô, nhạy cảm hay đang trong giai đoạn treatment. Và như mọi sữa rửa mặt mới khác, bạn nên thử Acne Wash theo đúng các bước ở trên trước khi dùng cho cả mặt.

MIỄN TRỪ TRÁCH NHIỆM
Bài viết được biên soạn theo Chính sách biên tập của Neutidi. Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ da liễu. Nếu bạn đang có vấn đề về da, hãy tham khảo trực tiếp bác sĩ da liễu để được tư vấn.

