Buổi tối từ lâu được xem là khoảng thời gian quan trọng để chăm da, nên không khó hiểu khi phần lớn hướng dẫn skincare ban đêm cho da mụn thường có đủ các bước từ tẩy trang, toner, tẩy tế bào chết đến mặt nạ và kem dưỡng. Nhưng riêng với làn da đang nổi mụn, routine càng dài thì càng có nhiều cơ hội gây kích ứng, và không ít người dù thực hiện đủ mọi bước mỗi tối vẫn không thấy da dịu đi.
Thực tế, da mụn buổi tối không nhất thiết cần một routine dài, mà quan trọng hơn là biết bước nào nên giữ, bước nào có thể bỏ và sản phẩm đặc trị nên đặt ở đâu để phát huy đúng vai trò.
Các bước chăm sóc da mụn buổi tối mà bạn thực sự cần
| Bước | Làm gì | Có bắt buộc? |
| 1 | Tẩy trang | Khi có dùng kem chống nắng hoặc trang điểm |
| 2 | Rửa mặt | Có |
| 3 | Đặc trị hoặc serum | Tùy tình trạng da |
| 4 | Dưỡng ẩm | Có |
Bước 1 – Tẩy trang
Tẩy trang thường được nhiều người coi là bước mở đầu bắt buộc mỗi tối trong routine, nhưng thực ra việc có cần hay không phụ thuộc vào những gì bạn đã bôi lên da trong ngày.
Nếu bạn có dùng kem chống nắng (nhất là loại chống nước) hoặc có trang điểm, thì tẩy trang giúp gỡ lớp mỹ phẩm này ra trước để sữa rửa mặt làm sạch được phần da bên dưới, thay vì phải “gánh” cả hai việc cùng lúc.
Ngược lại, vào những ngày chủ yếu ở nhà và không bôi gì lên mặt, bạn không nhất thiết phải thêm một bước, vì rửa mặt đúng cách đã đủ, lại bớt được một lần ma sát lên vùng da đang mụn.
Khi cần tẩy trang, da mụn nên chọn nước tẩy trang dạng micellar hoặc dầu tẩy trang có khả năng nhũ hóa tốt. Tránh những sản phẩm để lại cảm giác nhờn hoặc một lớp màng dầu trên da sau khi đã rửa lại bằng nước, vì phần dầu còn sót này có thể góp thêm vào tình trạng bít tắc.
Thao tác cần nhớ khi tẩy trang:
- Làm ướt bông tẩy trang với nước hoặc dầu tẩy trang
- Áp bông tẩy trang lên da vài giây để sản phẩm hòa tan lớp kem chống nắng rồi lau nhẹ, thấm chứ không chà qua chà lại
- Với những vùng đang có mụn viêm thì chỉ lau nhẹ, tuyệt đối không kỳ mạnh để tránh làm nốt mụn sưng đau thêm.
Bước 2 – Rửa mặt với sản phẩm làm sạch sâu
“Làm sạch sâu” với da mụn không có nghĩa là chà thật mạnh hay rửa thật lâu, mà là làm sạch được cả phần dầu và tế bào chết nằm trong lỗ chân lông trong khi vẫn giữ nguyên hàng rào bảo vệ của da. Khi rửa mặt, hãy dùng đầu ngón tay thay vì bông tắm, khăn mặt hay máy rửa mặt vì những dụng cụ này dễ gây kích ứng, đồng thời dùng nước ấm vừa phải chứ không phải nước nóng.
Loại sữa rửa mặt phù hợp cho buổi tối sẽ khác nhau tùy theo làn da của bạn đang ở tình trạng nào:
| Tình trạng da | Nên chọn | Nên tránh |
| Da đang có mụn viêm (sưng đỏ, đau) | Sữa rửa mặt dịu nhẹ, độ pH gần với da; có thể dùng loại chứa BHA | Hạt scrub, sản phẩm tạo bọt quá mạnh |
| Da mụn đang bôi thuốc theo toa | Sữa rửa mặt dịu nhẹ, ít hoạt chất; nếu muốn dùng loại chứa BHA, nên hỏi bác sĩ trước | Sản phẩm chứa cồn, hương liệu hoặc hoạt chất tẩy da chết mạnh |
| Da mụn ẩn, lỗ chân lông to | Sữa rửa mặt chứa BHA (salicylic acid) | Rửa mặt nhiều lần trong ngày vì cảm giác da bẩn |
Riêng với trường hợp mụn ẩn, routine còn có vài điểm cần điều chỉnh ở cả buổi sáng lẫn buổi tối, bạn có thể xem thêm trong bài viết: các bước skincare cho da dầu mụn ẩn.
Ở bước này, bạn có thể tham khảo Neutidi Acne Wash – sản phẩm được phát triển với BHA 1,5%, hỗ trợ làm sạch bã nhờn và giữ lỗ chân lông thông thoáng trong bước rửa mặt mà không làm khô căng. Công thức có độ pH 4,5–5,5, không sulfate và không hương liệu, giúp giảm cảm giác khô rít, không làm da đổ thêm dầu trong ngày. Đây là lựa chọn phù hợp để duy trì nền da sạch thoáng trước khi tiếp tục các bước chăm sóc và đặc trị mụn.
Bước 3 – Serum hoặc kem bôi trị mụn
Khác với rửa mặt và dưỡng ẩm, bước đặc trị là bước tùy tình trạng da mụn của bạn. Với routine tự chăm tại nhà, nguyên tắc an toàn nhất vẫn là mỗi tối chỉ dùng một hoạt chất chính, bởi càng nhiều hoạt chất cùng lúc thì da càng khó chịu đựng và bạn cũng khó biết được sản phẩm nào đang thực sự có tác dụng.
Nếu bạn đang có nhiều loại serum và chưa biết nên xếp loại nào vào buổi sáng, loại nào vào buổi tối, bài viết cách sử dụng serum ban đêm và dùng serum vào lúc nào sẽ giúp bạn sắp xếp dễ hơn.
Bên cạnh nguyên tắc một tối một hoạt chất, cách bạn áp dụng bước này cũng nên thay đổi theo tình trạng da từng thời điểm:
- Khi đang có mụn viêm sưng đau: hãy dùng hoạt chất theo kiểu chấm điểm lên từng nốt mụn thay vì bôi toàn mặt, để phần da lành xung quanh không phải chịu kích ứng không cần thiết.
- Khi đang dùng thuốc do bác sĩ kê đơn: Lúc này thuốc của bác sĩ mới là trục chính của routine, các sản phẩm khác chỉ xoay quanh để hỗ trợ.
- Khi da đang kích ứng, châm chích: bạn có thể bỏ hẳn bước đặc trị trong tối đó và chỉ cần rửa mặt (với sữa rửa mặt dịu nhẹ), dưỡng ẩm. Nghỉ một tối không làm routine mất tác dụng, trong khi cố bôi hoạt chất lên vùng da đang rát lại dễ khiến bạn phải dừng lâu hơn.
Với những tối không có mụn viêm cần xử lý, hoặc khi làn da chủ yếu gặp chuyện dầu thừa, lỗ chân lông to và vết thâm còn lại sau mụn, một serum hỗ trợ thay vì một hoạt chất đặc trị mạnh có thể sẽ là lựa chọn hợp lý hơn. Đây cũng là vai trò mà Neutidi xác định khi phát triển Neutidi Niacinamide 10%, với niacinamide 10% kết hợp chiết xuất tự nhiên như trà xanh Uji, hoa anh thảo, hoa anh đào, giúp hỗ trợ điều tiết dầu, cải thiện bề mặt lỗ chân lông, hỗ trợ giảm viêm và làm mờ dần vết thâm mụn.
Công thức không dùng cồn và hương liệu, còn có thể Glycerin nên bạn có thể dùng đều đặn mỗi tối mà không bị khô rát. Tìm hiểu thêm tại đây:
Bước 4 – Dưỡng ẩm: bước không được bỏ, kể cả khi da dầu
Nhiều người có da dầu mụn thường bỏ bước dưỡng ẩm vì sợ da thêm bóng hoặc bí tắc, nhưng đây lại là một trong những hiểu lầm khiến routine trị mụn khó duy trì nhất. Da dầu vẫn có thể bị thiếu nước, và nếu không được cấp ẩm, da sẽ dễ châm chích, bong tróc, nhất là với người đang dùng treatment. Nói cách khác, dưỡng ẩm tuy không trực tiếp xử lý mụn nhưng lại là bước giữ cho bước đặc trị phát huy được tác dụng.
Với da dầu mụn, bạn nên chọn kết cấu gel mỏng, thấm nhanh, không gây bít tắc lỗ chân lông và có các thành phần giữ ẩm dạng hút nước như glycerin hay hyaluronic acid. Nếu cần thêm gợi ý cụ thể, bạn có thể tham khảo danh sách kem dưỡng ẩm cho da dầu mụn mà Neutidi đã tổng hợp.
Hiểu được những khó khăn mà làn da mụn luôn gặp phải trong việc dưỡng ẩm, Neutidi đã phát triển Neutidi ProAcne Gel như một sản phẩm dưỡng ẩm dành cho da mụn với Niacinamide hỗ trợ hàng rào da, cùng Butylene Glycol, Urea, Pentylene Glycol và Sodium Hyaluronate giúp bổ sung và duy trì độ ẩm. Đồng thời, Salicylic Acid trong gel chỉ ở mức 0,20%, vừa hỗ trợ chăm sóc da dầu mụn vừa không tạo thêm một bước treatment riêng cho làn da vốn đã có thể đang sử dụng các sản phẩm đặc trị khác.
Tại sao routine buổi tối lại rất quan trọng cho da mụn?
Làn da của chúng ta có tính thấm cao hơn vào buổi tối. Nghiên cứu này đã ghi nhận rằng: hàng rào bảo vệ của da cho các chất đi qua dễ hơn vào ban đêm so với buổi sáng. Nhưng tính thấm cao hơn áp dụng cho mọi thứ bạn thoa lên da: hoạt chất có ích có thể tác động tốt hơn, và chất gây kích ứng cũng có thể tác động mạnh hơn. Với làn da mụn vốn đã dễ nhạy cảm, đây chính là lý do buổi tối cần chọn lọc sản phẩm kỹ hơn, chứ không phải bôi càng nhiều sản phẩm, càng nhiều hoạt chất là tốt.
Bên cạnh đó là tuyến bã nhờn hoạt động theo nhịp ngày đêm và tiết ít dầu hơn vào ban đêm. Cảm giác da bóng dầu mà nhiều người muốn xử lý bằng toner se khít hay mặt nạ đất sét phần lớn là chuyện của ban ngày, nên routine buổi tối không cần tập trung “kiềm dầu” quá mức. Điều làn da cần vào ban đêm là được làm sạch vừa đủ và phục hồi.
Đó là những lý do giải thích vì sao một routine ban đêm hợp lý cho da mụn nên đi theo thứ tự làm sạch vừa đủ, dùng treatment có chọn lọc rồi phục hồi bằng dưỡng ẩm, thay vì chuỗi làm sạch mạnh, toner se da, tẩy tế bào chết rồi đắp mặt nạ đất sét như nhiều routine đang lưu hành.
3 bước nên bỏ khỏi routine buổi tối khi da đang nổi mụn
1. Toner
Toner gần như luôn được xếp ngay sau bước rửa mặt trong các hướng dẫn skincare, đến mức nhiều người nghĩ toner là bước bắt buộc. Thế nhưng trong khuyến cáo chăm sóc da mụn của AAD, người đang điều trị mụn được khuyên tránh những sản phẩm dễ gây kích ứng, trong đó có toner, sản phẩm làm se da và sản phẩm tẩy tế bào chết, vì chúng có thể làm khô da và khiến mụn trông tệ hơn.
Tuy vậy, không bắt buộc không có nghĩa là cấm không được dùng. Một chai toner cấp ẩm, không chứa cồn và hương liệu thường không gây hại gì, chỉ là nó không mang lại thêm nhiều lợi ích cho da mụn mà lại thêm một bước và thêm một khả năng kích ứng. Nếu sữa rửa mặt bạn dùng đã có độ pH gần với da, bạn cũng không cần thêm toner chỉ để “cân bằng pH” sau khi rửa.
2. Tẩy tế bào chết
Cùng với toner, sản phẩm tẩy tế bào chết cũng nằm trong nhóm AAD khuyên người đang điều trị mụn nên tránh. Vào buổi tối, rủi ro này còn được đẩy lên thêm một mức vì tính thấm của da cao hơn, nên cùng một sản phẩm tẩy tế bào chết có thể sẽ “mạnh tay” hơn so với khi bạn dùng vào ban ngày, nhất là khi da đang có những nốt mụn viêm chưa lành.
Lưu ý: BHA dạng rửa trôi trong sữa rửa mặt không thuộc nhóm này vì thời gian tiếp xúc với da rất ngắn. Thứ bạn cần dè chừng là các sản phẩm tẩy tế bào chết dạng lưu lại trên da như toner hoặc serum chứa AHA, BHA nồng độ cao, cùng các loại tẩy da chết có hạt scrub cọ xát trực tiếp lên vùng mụn.
Nếu vẫn muốn dùng sản phẩm tẩy tế bào chết, bạn nên giảm tần suất xuống thấp hơn mức thường được khuyên, và không dùng vào cùng tối có bôi hoạt chất đặc trị để tránh kích ứng.
3. Mặt nạ
Mặt nạ có thể là một bước thư giãn dễ chịu sau một ngày dài, nhưng nó không phải bước bắt buộc để chăm sóc da mụn, và hiện cũng chưa có bằng chứng cho thấy đắp mặt nạ đều đặn giúp mụn cải thiện nhanh hơn. Với da đang mụn, một số loại mặt nạ còn có thể gây phản tác dụng, chẳng hạn mặt nạ giấy để quá lâu khiến da bị ngâm nước quá mức, hay mặt nạ đất sét làm khô da sau khi sữa rửa mặt đã lấy đi hết dầu.
Nên đọc: Da mụn viêm có đắp mặt nạ đất sét được không?
Đang bôi thuốc trị mụn theo toa thì buổi tối nên chăm sóc da thế nào?
Nếu bạn đang dùng thuốc bôi do bác sĩ kê đơn, routine buổi tối của bạn cần được sắp xếp theo một nguyên tắc khác hẳn so với người tự chăm da mụn tại nhà. Hãy nhớ rằng thuốc bác sĩ kê luôn là ưu tiên cao nhất, còn mọi sản phẩm khác chỉ xoay quanh để giúp da đỡ khô bong, đỡ rát và giữ được độ ẩm. Cũng có nghĩa là bạn không nên tự thêm một hoạt chất mạnh khác vào cùng tối với thuốc, kể cả khi sản phẩm đó được quảng cáo là giúp mụn nhanh khỏi hơn.
Về routine cho da đang điều trị mụn theo toa, thứ tự cơ bản là:
- Rửa mặt
- Sau khi da khô hẳn thì dùng thuốc trị mụn theo toa
- Nếu thuốc dạng bôi (như Retinoids, Clindamycin), hãy chờ vài phút cho thuốc thấm rồi dùng kem dưỡng ẩm. Nếu dùng thuốc uống (như Doxycycline, Minocycline, Isotretinoin), có thể chuyển sang dưỡng ẩm luôn.
Bước chờ da khô hẳn tuy đơn giản nhưng rất hay bị bỏ qua, trong khi thoa thuốc lên da còn ẩm có thể gây rát da, châm chích mạnh, đặc biệt nếu dùng retinoid. Trường hợp bác sĩ hướng dẫn một thứ tự khác, chẳng hạn thoa dưỡng ẩm trước để giảm kích ứng, bạn nên ưu tiên làm theo chỉ định đó
Làm sao biết routine ban đêm cho da mụn đang có vấn đề?
Một routine tối phù hợp thường không mang lại cảm giác gì đặc biệt, da chỉ dần ổn định hơn theo thời gian. Ngược lại khi routine đang quá tải, làn da thường sẽ lên tiếng qua những dấu hiệu khá rõ ràng:
- Châm chích gần như mỗi lần thoa sản phẩm, kể cả với những sản phẩm trước đây dùng không sao.
- Da đỏ dai dẳng, không dịu đi sau vài giờ hay qua một đêm.
- Da bong tróc nhẹ quanh miệng hoặc hai bên cánh mũi.
- Da căng rít ngay sau khi rửa mặt.
- Mụn bùng lên thành cụm ở đúng vùng vừa đổi sản phẩm mới.
Nếu gặp một vài dấu hiệu trên, bạn nên tối giản routine về mức tối thiểu chỉ gồm rửa mặt và dưỡng ẩm trong vài tối, tạm ngưng sản phẩm mới thêm vào gần nhất, rồi mới đưa từng bước quay lại khi da đã dịu. Trường hợp da vẫn không cải thiện, việc thăm khám bác sĩ da liễu sẽ an toàn hơn so với tiếp tục tự thử sản phẩm khác.
Routine buổi tối chỉ là một nửa của việc chăm sóc da mụn. Để các bước tối phát huy trọn vẹn, bạn có thể tham khảo thêm routine da mụn nền tảng áp dụng cho cả ngày lẫn đêm mà Neutidi đã hướng dẫn.
MIỄN TRỪ TRÁCH NHIỆM
Bài viết được biên soạn theo Chính sách biên tập của Neutidi. Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ da liễu. Nếu bạn đang có vấn đề về da, hãy tham khảo trực tiếp bác sĩ da liễu để được tư vấn.
